Przeskocz nawigację
Wybierz dzielnicę
Menu

Kwesta na Starych Powązkach i nasz pierwszy listopada bez auta

W tym roku Wszystkich Świętych wypada w niedzielę i pierwszy raz zostawiamy samochód pod blokiem. Metro, tramwaj, Stare Powązki z puszką kwestarza przy bramie, rozmowa z dziećmi przy grobie dziadków i obiad u mamy na Ochocie. Plan dla tych, którzy też chcą spróbować.

Marta, rysunek: idzie z psem na smyczy i kubkiem kawy Pisze Marta 4 min czytania
Alejka na Starych Powązkach wieczorem 1 listopada, znicze na grobach

Przez ostatnie lata pierwszy listopada wyglądał u nas tak: rano autem do Piaseczna, gdzie teściowie zawsze idą na cmentarz o dziesiątej, potem przez całe miasto na Powązki, do moich dziadków, i szukanie miejsca do zaparkowania na Woli w promieniu dwóch kilometrów od bramy. W zeszłym roku zaparkowaliśmy tak daleko, że Antek zapytał, czy idziemy na inny cmentarz.

W tym roku teściowie sami zaproponowali, że w Piasecznie spotkamy się tydzień później, spokojnie, bez tłumu. Pierwszego listopada zostaje nam jeden cmentarz, jeden obiad i żadnego parkowania. Jedziemy komunikacją.

Dlaczego bez auta

Z Imielina na Stare Powązki to drugi koniec Warszawy. W zwykły dzień autem pół godziny, może trochę więcej. W okolicach Wszystkich Świętych okolice cmentarzy na Woli to inny świat: zmieniona organizacja ruchu, zamknięte pasy, zakazy parkowania, objazdy autobusów. Od kilku lat przyglądam się temu na mapie w telefonie i co roku wygląda tak samo.

Metro M1 jedzie z Imielina na północ bez żadnych korków. Do tego ZTM na Wszystkich Świętych uruchamia linie cmentarne, oznaczone literą C, które łączą największe warszawskie cmentarze, a zwykłe linie jeżdżą częściej. Szczegóły tras i godzin co roku pojawiają się na stronie ZTM kilka dni przed świętem i tam sprawdzam, którędy w tym roku pojedziemy ostatni odcinek.

Plan jest taki: metrem do Dworca Gdańskiego, dalej tramwajem albo autobusem w stronę Powązkowskiej, ostatni kawałek pieszo. Razem z przesiadką trochę ponad pół godziny. Z powrotem na Ochotę, do mamy, też komunikacją.

Kwesta przy bramie

Na Starych Powązkach pierwszego listopada przy bramach i w alejach stoją kwestujący z puszkami. To jedna z najstarszych tradycji warszawskiego Wszystkich Świętych, starsza niż ja. Pierwszą kwestę zorganizował w 1975 roku Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami, założony rok wcześniej z inicjatywy Jerzego Waldorffa. Od tamtej pory co roku z puszkami stoją aktorzy, muzycy, dziennikarze, ludzie kultury, ale też zwykli wolontariusze.

Pieniądze idą na ratowanie zabytkowych nagrobków, kaplic i rzeźb nagrobnych. Komitet przez kilkadziesiąt lat odnowił ich już ponad półtora tysiąca. Kiedy idzie się główną aleją, część z nich widać: odczyszczony kamień obok szarego, porośniętego mchem, czasem tabliczka z informacją, że renowacja była możliwa dzięki kweście.

Dzieciom wytłumaczyłam to tak: niektórzy ludzie, którzy tu leżą, nie mają już rodziny, która by o nich dbała. Ich groby się kruszą. A kwesta to sposób, żeby całe miasto się o nie zatroszczyło. Antek od razu zapytał, ile musi wrzucić, żeby uratować jeden grób. Powiedziałam, że nie ma takiej ceny, bo to się sumuje. W tym roku obaj z Wiktorem mają przygotowane drobne, a Zosia sama postanowiła, że wrzuci część kieszonkowego.

Znicze i lampiony na cmentarzu w dniu Wszystkich Świętych
Znicze i lampiony na cmentarzu w dniu Wszystkich Świętych

Przy grobie dziadków

Moi dziadkowie, rodzice mamy, leżą w rodzinnym grobie na Powązkach. Pochowano tam też ich rodziców, więc na płycie są cztery nazwiska. Mama przyjeżdża tam zwykle dzień wcześniej, sprząta, myje płytę i zostawia pierwsze znicze. My przychodzimy pierwszego listopada z chryzantemą i z mamą, która dołącza do nas przy bramie.

Zosia ma jedenaście lat i od dwóch lat zadaje inne pytania niż wcześniej. Nie „dlaczego tu leżą”, tylko „jaka była prababcia” i „czy pamiętasz ją”. Pamiętam. Prababcia Zosi, czyli moja babcia, mieszkała na Ochocie, niedaleko mamy, i co niedzielę piekła placek ze śliwkami. Opowiadam o tym przy grobie, bo tam się dobrze opowiada. Zosia słucha i zadaje kolejne pytania.

Antek ma osiem lat i chce przede wszystkim zapalić znicz. Sam. Od zeszłego roku mu pozwalam, z zapalniczką na długiej rurce, przy mnie. Potem idzie liczyć znicze na sąsiednich grobach i czytać nazwiska z płyt. W zeszłym roku znalazł grób kogoś, kto urodził się w tym samym dniu co on, tylko sto pięćdziesiąt lat wcześniej, i był tym zachwycony do końca dnia.

Nie robimy z tego dnia smutnej lekcji. Rozmawiamy, kiedy dzieci pytają, i nie rozmawiamy, kiedy nie pytają.

Praktycznie

Kilka rzeczy, które na Powązki pierwszego listopada zabieram:

  • Znicze kupione wcześniej, w zwykłym sklepie na osiedlu. Przy bramach są stoiska, ale ceny i kolejki są świąteczne.
  • Zapalniczka i zapasowe zapałki. Na wietrze połowa zniczy gaśnie przy pierwszej próbie.
  • Drobne na kwestę. Dzieci wolą wrzucić coś same, niż patrzeć, jak robi to dorosły.
  • Ciepłe buty. Na cmentarzu stoi się długo, a alejki na Starych Powązkach są wąskie i często mokre od liści.
  • Telefon naładowany i umówione miejsce spotkania. W tłumie przy bramie łatwo się rozdzielić. U nas to zawsze ławka przy kościele.

Najwięcej ludzi jest przed południem i wczesnym popołudniem. Po zmroku cmentarz wygląda zupełnie inaczej, cały w światłach zniczy, ale z dziećmi wolimy być wcześniej.

Obiad u mamy

Po cmentarzu jedziemy na Ochotę. Mama gotuje zawsze to samo: rosół i pieczeń, bo „pierwszego listopada musi być ciepło w brzuchu”. Pisałam kiedyś, że robi zakupy w Halach Banacha. W tym tygodniu kupiła tam chryzantemy i warzywa na rosół, dzień wcześniej, żeby nie zostawiać nic na ostatnią chwilę.

Do domu wracamy wieczorem, metrem. Pestka, która cały dzień była sama, czeka pod drzwiami i obraża się na nas na kwadrans, a potem idzie z Wiktorem na wieczorny spacer po Dolinie Służewieckiej.

Czy auto to błąd

Zobaczymy w niedzielę. Może komunikacja będzie zatłoczona, może tramwaj stanie. Ale po latach szukania miejsca na Woli wolę stać w zatłoczonym wagonie, niż krążyć z dwójką dzieci, które mają dość, zanim w ogóle dojedziemy do bramy. Jeśli plan się sprawdzi, dopiszę go do stałych zwyczajów, obok tego, że Antek zapala znicz sam.

Więcej: Weekend w mieście

Cały temat
  • Co robić w Warszawie, kiedy cały weekend pada?

    Grzybowska 79, Hala Koszyki

    Prognoza na weekend: deszcz, wiatr, 13 stopni. Dwójka dzieci, które po tygodniu szkoły mają za dużo energii, pies, który nie znosi mokrych łap, i mieszkanie, w którym po dwóch godzinach wszyscy zaczynają sobie wchodzić w drogę. Na taki weekend mam w telefonie notatkę z miejscami, które działają w deszczu.

    Mglista jesienna alejka w warszawskim parku
  • Tani weekend za granicą po sezonie, bez brania urlopu

    Warszawa

    Wiktor i ja od trzech lat obiecujemy sobie jeden weekend we dwoje. W tym roku postanowiliśmy przestać obiecywać i poszukać lotu na jesień, kiedy po wakacjach ceny spadają, a dzieci i Pestka mogą zostać z babcią.

    Samolot na tle zachodu słońca nad blokiem mieszkalnym
  • Las Kabacki w sierpniu: trasy na wieczorny spacer

    Las Kabacki, od Rydzowej

    Po powrocie z Kaszub brakowało mi lasu. Na szczęście mam go za ostatnimi blokami Kabat. W sierpniowe wieczory, kiedy upał odpuszcza, Las Kabacki jest najlepszym miejscem na spacer na południu Warszawy. Z jednym zastrzeżeniem: bez psa.

    Leśna aleja w Lesie Kabackim wieczorem, para idzie ścieżką